Facebookta Paylaş

deri altına ve interstisiyel doku boşluklarına, akut olarak, fazla miktarda sıvı infiltre olması sonucunda ortaya çıkar. Böylece, büyüyen memeler hayvanı rahatsız ederken, travma ve mastitise karşı da predispoze olurlar. Meme ödemi bulunan ineklerde sağım güç olup, memenin asıcı ligamentleri aşırı gerilmeye bağlı olarak devamlı sarkık kalabilir. Meme ödemi, genellikle doğum sırasında, bazen de doğumdan önce şekillenir. Yüksek verimli ve sarkık memeli ineklerde daha sık görülür. Sonbahar ve kış aylarında daha sık ortaya çıkar. İnekler arasında, çeşitli derecelerdeki meme ödemi oranının % 5-96.4 arasında değiştiği bildirilmektedir. İlk yavrusunu yapan ineklerde rastlantısı yüksek olup, ödemin rezorbe olması için geçen zaman da ineklere kıyasla daha uzundur. Bu durum erişkin ineklerde vasküler sirkülasyonun daha düzenli olması ile bir ölçüde açıklanabilir. Meme ödemi birçok yönüyle ekonomik kayıplara neden olur. Hayvanın duyduğu acı nedeniyle süt sekresyonu azalır. Bu tip memelerin sağımla boşaltılması güçtür. Ödem, meme dokularında ve memenin asıcı bağlarında kalıcı bozukluklara neden olabilir. Bazı olgular, meme derisinin nekrozu ve mastitis ile sonuçlanabilir.

Meme Ödemleri, şekillenme sebebine göre iki gruba ayrılırlar:

 

1. FİZYOLOJİK MEME ÖDEMLERİ: Doğumu yaklaşan ve doğum yapan bütün hayvanlarda, normal olarak az veya çok belirgin fizyolojik ödem şekillenir. İneklerde buzağılamadan birkaç hafta veya birkaç gün önce oluşur ve çoğunlukla da doğumdan 10-15 gün sonra kendiliğinden kaybolur.

 

A- Sıcak Meme Ödemleri Meme derisinin veya meme dokusunun akut yangısı ile birlikte oluşur. Tüm meme bölümleri veya bazıları, yara enfeksiyonu, böcek sokması veya ısırması sonucu da ödemli bir hal alabilir. 

B- Soğuk (Yangısız) Meme Ödemleri Aşağıdaki sorunlara bağlı olarak ödem şekillenebilir:• Kalp ve böbrek hastalıkları • Memede dolaşım bozuklukları• İleri gebe ineklerde timpani• Kuru yemlerden yeşile geçerken oluşan hidremi • Sağımın gecikmesine bağlı memelerin konjesyonu • Fizyolojik ödemlerin kronik hale geçmesiC- Kronik (Patolojik) Meme Ödemi Doğumdan 2-3 gün kadar önce ortaya çıkar, maksimuma eriştikten sonra yavaş yavaş azalır ve 2-3 ay sonra kaybolur. Sonraki gebeliklerde yeniden şekillenir ve her defasında bir öncekinden daha fazlalaşır. Çoğunlukla yüksek süt verimli ineklerde görülür.

1- Doğumdan iki hafta öncesinden başlayarak, memeye gelen kan miktarı kuru döneme kıyasla üç kat artar. Bunun yanısıra, doğum sırasında artan doku metabolizmasına bağlı olarak lenf yapımı fazlalaşır ve lenf damarları bu miktardaki lenfi dolaşım sistemine yeterince aktaramaz. Bunun sonucunda ödem şekillenir.

2- Bazı araştırıcılar, lenf damarları ve venalardaki sirkülasyonun yavaşlamasında, gebe uterusun yaptığı basıncın da rolü olduğunu ileri sürmektedirler. Ancak, gebe uterusun karın boşluğunun arka kısmında yer alması nedeniyle, meme venalarının üzerine önemli bir basınç yapması söz konusu olmadığı gibi, bu durumda doğum şekillendiğinde ödemin çok kısa zamanda düzelmesi gerekirdi. 

3- Meme ödeminin tek bir sebebi yoktur. Kalıtım, normal metabolik değişimler ve beslenme önemli rol oynar. a- Kalıtım: Meme ödemine predispozisyon artışı kalıtımla ilgilidir. Holstein, Jersey ve Guernsey ırkı ineklerdeki rastlantısı diğer ırklara göre fazladır. Yüksek verimli ve sarkık memeli ineklerde daha sık şekillenir.

b- Metabolik değişimler: Doğuma ilişkin hormonal ve fizyolojik değişikliklere bağlı olarak çoğu inekte doğum öncesinde az-çok ödem şekillenir. İneklerde immunoglobulinlerin kolostruma transferi nedeniyle kan proteinlerinde bir azalma oluşur. Bu durum kan damarlarının geçirgenliğinde artışa ve fazla miktarda sıvının memede birikmesine neden olur.

c- Beslenme: Kuru dönemde fazla potasyum ve sodyum alımı sıvı retensiyonunu arttırarak ineği bu soruna predispoze kılar. Kuru dönem yemlerinde potasyum düzeyleri sıklıkla >2% olup, gereksinimlerden daha fazladır. Potasyum alımı 250 g’ı, sodyum alımı 30 g’ı geçmemelidir. İçme suyu kontrol edilerek sodyum ve tuz oranının yüksek olmamasına dikkat edilmelidir. Laktasyondaki ineklerde kullanılabilen sodyum bikarbonat tamponu kuru dönemde verilmemelidir. Kuru dönemde düşük magnezyum oranı da meme ödemi nedeni olabilir. Kuru dönemde %0.4 magnezyum oranı sağlanmalıdır. Kuru dönem rasyonlarında yeterli çinko ve vitamin E içeriği sağlanmalıdır (sırasıyla 40mg/kg ve 1200 IU/günlük). Bunlarmeme üzerine olan oksidatif stresin etkisinin azalmasına yardımcı olur. Oksidatif hasar, stres, travma yahut beslenme dengesizliği sırasındaki demir salınımı ile tetiklenmektedir. Bazı araştırıcılar da, doğum öncesinde fazla miktarda tane yem yiyen hayvanlarda daha çok ödem olgusu görüldüğünü ileri sürmektedirler. 

4- Yapılan çalışmalarda, doğuma yakın devrede rasyondaki önemli değişikliklerin rumende histamin yapımını hızlandırdığını ve süt histaminlerinin de artarak meme ödeminin şekillenmesine yardımcı olabileceği ortaya konulmuştur. Fazla yağlı ineklerde meme ödemi olguları daha sık görülmektedir. Normal ineklerde metabolizma hızı, kan miktarı ve total vücut sıvıları miktarı yağlı olanlardan daha yüksektir. 

5- Postpartum dönemde, plazma östrogen ve plazma progesteron hormonu düzeyleri de meme ödeminin şekillenmesinde rol oynar. Östron ve östradiol α-17 ödemi oluştururken, progesteron ve ß-17 ödem giderici olarak bilinirler.

6- Zearalenone gibi bazı mikotoksinler memelerde ödematöz şişkinliğe neden olabilirler

7- Bazı ineklerde of BST kullanımı sonrasında memedeki artan kan akımı nedeniyle ödem şekillenebilir.

8- İlk yavrusunu yapan düvelerde rastlantısı yüksek olup, ödemin rezorbe olması için geçen zaman da ineklere kıyasla daha uzundur

• Kesin bir korunma önlemi yoktur• Diyet: Aşırı tuzdan kaçınılmalıdır. Katyon:Anyon oranı düşük olmalıdır• Egzersiz şansı sağlanmalıdır• Doğumdan önce memelerin sağılması bazı yazarlar tarafından önerilmekle birlikte bu yönteme fazla başvurulmamaktadır• Bağ dokuda kalınlaşma ve indurasyon meydana gelmiş kronik meme ödemlerinde iyileşme beklenemez• Yangılı meme ödemlerinde diüretiklerle birlikte, enfeksiyon etkenlerine karşı girişimler de unutulmamalıdır

 

Yazar :